• Home
  • Blog
  • Hoe schrijf ik een recensie? pt.3
Blog

Hoe schrijf ik een recensie? pt.3

In dit derde deel van onze blogreeks, gaan we verder met enkele extra aspecten van de leeservaring die we als recensent in onze verslaggeving kunnen verwerken. We hebben reeds De diepgang en uitbouw van de personages besproken en stonden heel even stil bij het Vertelstandpunt of perspectief. Dit keer nemen we opnieuw twee andere aspecten onder de loep.

Klaar, hier gaan we dan :

Interne logica van het verhaal

Wie voornamelijk fantasyverhalen leest, weet dat de opbouw van de omgeving waarin de hoofdpersonages hun ding doen, niet altijd aan de echte wereld wordt gespiegeld. Er wordt heel vaak gebruik gemaakt van een samenleving, planeet of zelfs verschijnselen en wezens die aan een veelheid van regels onderworpen zijn. Deze regels zijn eigen aan het verhaal en bieden slechts een houvast aan de lezer, wanneer die duidelijk worden geschetst en consequent doorheen het plot worden toegepast. Natuurlijk is dit niet alleen het geval bij fantasyverhalen, maar kunnen ook in het scifi-, thriller-, of pakweg romantische genre dergelijke interne logica voorkomen.

Vragen die men in de recensie kan beantwoorden :

  • Is er sprake van enig realisme of wordt het verhaal onderworpen aan verzonnen regels?
  • Worden die regels letterlijk in de tekst beschreven of leren we die kennen via de ervaringen van het hoofdpersonage?
  • Wordt er consequent omgesprongen met die regels?
  • Is de interne logica voor de personages van bij het begin af duidelijk, of moeten ook zij samen met de lezer de logica ontdekken?

Verhaaltempo

Verhalen kunnen eeuwen aan tijdsverloop beslaan of kunnen slechts een tijdspanne van luttele uren beschrijven. Veel hangt natuurlijk samen met de hoeveelheid gebeurtenissen die in een bepaalde plot door een auteur aangebracht worden. Dit verhaaltempo hoort steeds in verhouding te worden bekeken tot de leestijd, maw de tijd die nodig is om het verhaal door te nemen. Daar elke lezer er wel een ander leestempo op nahoudt, is het hanteren van isosynchronie (het verhaal houdt gelijke tred met het tijdsverloop in realiteit) zelden een optie voor een volledige boek. Dit komt echter meestal voor bij het beschrijven van dialogen tussen personages. Doorgaans onderscheidt met zes technieken die door een schrijver kunnen aangewend worden om een loopje te nemen met de tijd waarin het verhaal zich afspeelt.

1. Flashback

Deze techniek laat toe om samen met de gedachtengang van het personage, gebeurtenissen uit het (voor de lezer onbekende) verleden te herbeleven. Uiteraard wordt dit best enkel gebruikt, wanneer de flashback ook een meerwaarde betekent voor het verloop van de verhaalopzet. Dit tijdsverloop wordt vaak gehanteerd om oorzakelijke verbanden bloot te leggen die anders niet konden geduid worden.

2. Flashforward

Net als de vorige techniek, wordt bij de flashforward even een sprong in de tijd gemaakt om vervolgens terug te keren naar het literaire heden. We krijgen als lezer heel even een blik van de toekomst te zien. Deze insteek in de verhaallijn, is alleen mogelijk wanneer gewerkt wordt met een alwetende verteller (zie Hoe schrijf ik een fantastische recensie? Vol. 2).

3. Tijdsversnelling

Deze techniek komt voor wanneer de gebeurtenissen in versneld tempo in het verhaal worden weergegeven. Hierbij lijkt de vertelde tijd langer dan de leestijd. Deze aanpak wordt meestal toegepast wanneer de plot naar een (tussentijdse) climax toewerkt en de vaart in de gebeurtenissen wordt gestoken. Hierbij is er minder ruimte voor diepgang of groots uitgewerkte details, maar wordt de focus enkel gelegd op de belangrijkste of meest in het oog springende gebeurtenissen. Of er is sprake van net het tegenovergestelde : er gebeuren geen zaken die belangrijk zijn voor de uitbouw van het verhaal en dus worden grote stukken in de tijdlijn in sneltempo op het publiek losgelaten.

4.Tijdsverruiming

Net zoals flashback en flashforward elkaars tegenpolen zijn, heeft ook de tijdsversnelling een tegenpool, namelijk de tijdsverruiming. Hierbij wordt binnen de verhaallijn extra tijd genomen om als het ware in te zoomen op details van de gebeurtenissen. De leestijd is dan ook veel langer dan de vertelde tijd. Dit heeft vaak een filmisch effect. (Denk maar aan de scène waarbij Neo in The Matrix de kogels ontwijkt die op hem worden afgevuurd)

5.Ellips

Wanneer een tijdsversnelling niet volstaat om het verhaal zijn beloop te laten of het niets functioneels bijdraagt aan het eigenlijke gebeuren (bijvoorbeeld wanneer personages gaan slapen of een lange rit doormaken enz) dan is er vaak sprake van een ellips of een stuk weggelaten tijd. Ook hier is de vertelde tijd veel langer dan de eigenlijke leestijd.

6. Pauze

Het buitenbeentje bij deze technieken, is de toepassing van een pauze. Deze wordt gebruikt om even een adempauze in de verhaallijn in te lassen of om wat stil te staan bij de drijfveren van de personages, achtergronden of uitgebreidere beschrijving van de omgeving enz. Een pauze neemt binnen het verhaal geen tijd in beslag maar levert wel een aanzienlijke leestijd op.

Vragen die men in de recensie kan beantwoorden :

  • Welke technieken worden in het verhaal gebruikt?
  • Zijn er technieken die meer voorkomen dan andere?
  • Heb je het gevoel dat deze toepassingen het verhaaltempo eerder afremmen of net vlotter laten verlopen?
  • Wordt er voldoende ruimte gelaten voor diepgang in het verhaal en toelichting voor causale toelichtingen?

Volgende aflevering in deze blogreeks gaan we opnieuw verder met twee nieuwe aspecten. Uiteraard kunnen nog heel wat vragen bij deze aspecten verzonnen worden en een goeie recensent slaagt er dan ook in deze zo origineel mogelijk in te vullen. En zoals steeds zijn ook nu weer aanvullingen en opmerkingen van harte welkom.

Related posts

Bling Bling 3: het spannende sluitstuk van Jan Van der Cruysse zijn gevierde trilogie

Webmaster

Boekpresentatie “Wonderland”

Elsa Bakker

Drie boeken aangeraden door Inge Verbruggen

Webmaster

Plaats een reactie

Inloggen

X

Registreren